Help mijn paard is dominant

Iedereen kent het wel een paard dat je omver duwt, bijt, je trapt, je meesleurt of andere dingen doet die niet gewenst zijn. Veel eigenaren zullen denken – of horen vanuit hun omgeving - dat het paard dominant is. Straf lijkt een gepaste oplossing om het paard te laten weten dat hij niet de baas is. Maar wat als het paard het gedrag niet vertoonde om u te domineren?

DOOR ARLENE JANSEN - PAARDENGEDRAGSDESKUNDIGE

Dominantie is een relatiebegrip bij een interactie tussen twee individuen  - waarbij het ene dier controle heeft over het gedrag van het andere dier (er zijn geen dominante paarden). Zodra bepaald is wie in deze relatie tussen de twee dieren dominant is en wie onderdanig zijn kleine signalen voldoende en is fysieke agressie vaak niet nodig om de afspraak te handhaven.

Blog Paardenexpert Arlene
25-03-2015

Sociale cohesie
Paarden zijn van nature sociale dieren die leven in groepsverband. Het leven in een groep biedt veiligheid en bescherming. Het succesvol overleven van de soort kon enkel slagen indien er zo min mogelijk energie verloren gaat aan agressieve gedragingen en schade (verwondingen) beperkt wordt. De dominantiestructuur binnen een sociale groep heeft een functie en verlaagt conflicten en agressie, verhoogt rust en duidelijkheid en saamhorigheid waardoor overlevingskansen groter zijn.


Vrienden
Van nature besteden paarden veel meer tijd aan gedragingen die de onderlinge banden en vriendschappen tussen de groepsleden versterken dan dat zij energie steken in het domineren van soortgenoten, agressie of conflicten. Paarden hebben net als mensen ‘vrienden’, dit zijn soortgenoten waar zij meer mee optrekken, spelen en allogroomen (elkaar beknabbelen) dan met de andere soortgenoten uit de groep. Het hebben van vrienden is behalve prettig ook functioneel – het versterkt de groepsband waarmee overlevingskansen worden verhoogd.

Ontdekken wie dominant is over wie
Paarden zijn van nature niet territoriaal en hebben nauwelijks competitie over voedsel (voedsel groeit immers verspreid onder je neus). Bij seksueel gedrag (wie dekt wie), bij water (wie drinkt eerst) en bij persoonlijke ruimtes (wie wijkt voor wie) wordt vaak duidelijker wie dominant is.
Om uitspraken te doen over dominantieverhouding tussen individuen is het noodzakelijk langere periode in verschillende situaties te observeren. Op basis van 1 observatie kan geen conclusie worden gemaakt over de dominantieverhouding tussen twee dieren. Het ene paard kan simpelweg dorst hebben en de ander niet en daarom wijken bij de waterbak. Bij het scoren van dieren en hun dominantieverhouding wordt niet alleen gekeken naar dominant gedrag, maar ook onderdanig gedrag.

Dominantie verhouding mens - paard?
Eigenaren zijn gemiddeld per dag twee a drie uur in de directe omgeving van het paard, waarbij merendeel van de tijd het paard niet vrij kan bewegen (wordt gereden of staat vast aan een touw). Eten, spelen, slapen doet het paard het grootste deel van de dag zonder ons. We kunnen ons afvragen of we - als het om een relatie met de mens  gaat - er überhaupt sprake is van een dominantiestructuur.  Bijna alle gedragingen die het paard vertoont in bijzijn van de eigenaar zijn aangeleerde gedragingen die niets met dominantiebepaling te maken hebben.

Ongewenst gedrag
Als het paard ons omver loopt, wordt vaak gedacht dat het paard ‘dominant is’, ‘geen respect heeft’ of dat hij ‘stout’ is. Maar in werkelijkheid is er vaak een andere reden waarom het fout gaat, het paard heeft het niet geleerd of er zijn andere omstandigheden waardoor het gewenste gedrag niet wordt vertoond. We willen graag dat ons paard netjes naast ons loopt aan het halster. Paarden worden niet zo geboren, maar moeten dat leren. Indien je paard op je tenen staat, niet meeloopt aan de hand, agressie vertoont, slaat naar de hoefsmid of niet doet wat je wilt tijdens de training is de kans dat je te maken hebt met een dominantieprobleem nihil. Door middel van een juiste interpretatie van het gedrag kan een diagnose worden gesteld en behandeling succesvol worden ingezet.

‘Straf’ leidt vaak tot meer problemen
Een verkeerde interpretatie van gedragingen kan de mens aansporen om het paard te straffen – hij doet immers iets om u te domineren. Vooral agressie bij paarden ontstaat regelmatig uit angst voor een onbegrepen straf, het straffen van (angst)agressie leidt vaak tot meer agressie.
Het denken en handelen van het paard is ontstaan uit miljoenen jaren van evolutie. Willen we het paard gaan trainen en hem andere dingen laten doen kan het paard dit alleen door het eerst te leren. Mijn tip is dan ook om bij elk ongewenst gedrag van uw paard te bedenken dat hij dit niet express doet om u te pesten of te domineren en te zoeken naar een logische verklaring.

Professionele hulp
Een goede gedragstherapeut kan op basis van het vertoonde ongewenste gedrag een correcte diagnose stellen en is in staat uit te leggen waarom het paard het gedrag vertoont. Voor een eigenaar is het vaak een openbaring en opluchting zijn als duidelijk wordt dat het paard het ongewenste gedrag niet vertoond uit de motivatie om te domineren maar bijvoorbeeld omdat het angstig is. Het verkregen inzicht in combinatie met een therapieadvies op maat zorgen ervoor dat het ongewenste gedrag kan worden opgelost.

Heeft u een paard dat ongewenst gedrag vertoont? Wilt u weten waarom hij dit doet en hoe u dit kunt veranderen, neem gerust contact op.
www.arlenejansen.nl
http://www.tinleygedragstherapievoordieren.nl/paard.html

VerhuisdierenTV

Bekijk hier onze ontroerende en mooie ervaringsverhalen.

Video's