Dominante hond: wat betekent dat eigenlijk?

Jarenlang werd hondengedrag uitgelegd vanuit de zogenoemde dominantietheorie. Daarbij werd gedacht dat honden voortdurend proberen hoger in rang te komen ten opzichte van mensen of andere honden. Inmiddels is die theorie wetenschappelijk grotendeels ontkracht. Veel gedrag dat vroeger als dominantie werd bestempeld, blijkt in werkelijkheid te maken te hebben met angst, onzekerheid, stress of aangeleerd gedrag.

Wat is een dominante hond dan wel?

Het klinkt misschien verrassend, maar een echte dominante hond is meestal juist een hele rustige en stabiele hond.

Hondengedragstherapeut Arvid van Putten legt het zo uit: 'Een dominante hond heeft een natuurlijk overwicht. Hij is niet snel angstig en hoeft nauwelijks moeite te doen om respect af te dwingen. Soms is een kleine lichaamshouding al genoeg om een andere hond op afstand te houden.'

Dominante honden vertonen daardoor zelden probleemgedrag. Ze stralen rust en zelfvertrouwen uit en hebben vaak een stabiel karakter. In die zin is een dominante hond volgens veel gedragstherapeuten eerder een zegen dan een probleem.

Dominantie of onzekerheid? Een duidelijk voorbeeld

Arvid gebruikt graag een vergelijking om het verschil duidelijk te maken: 'Stel dat twee mensen een ruimte binnenkomen. De ene persoon komt rustig binnen, spreekt kalm en iedereen heeft vanzelf respect voor hem. De andere persoon komt luidruchtig binnen, maakt veel gebaren en probeert met veel bravoure indruk te maken.

Op het eerste gezicht lijkt de luidruchtige persoon misschien dominant. In werkelijkheid verraadt dat gedrag vaak juist onzekerheid. De rustige persoon met natuurlijk gezag is feitelijk de meest stabiele en sterke persoonlijkheid. Bij honden werkt het vaak precies hetzelfde.'

Is grommen of agressie dominant gedrag?

Veel mensen denken dat een dominante hond gromt, uitvalt of agressief reageert. In de meeste gevallen is dat echter niet zo.Gedrag zoals grommen of lip optrekken heeft meestal een andere oorzaak. Denk bijvoorbeeld aan angst, pijn of gedrag dat onbedoeld is aangeleerd. Dit zijn veelvoorkomende situaties:

Hond gromt wanneer hij op de bank ligt

Soms gromt een hond wanneer hij op de bank ligt en iemand hem weg wil sturen. Dat wordt dan al snel gezien als dominantie. In werkelijkheid heeft de hond vaak geleerd dat grommen werkt. Wanneer hij gromt en vervolgens mag blijven liggen, wordt dat gedrag onbewust beloond. Het kan ook zijn dat de hond pijn heeft en niet graag opstaat.

Hond gromt naar kinderen

Kinderen bewegen vaak druk en onvoorspelbaar. Voor sommige honden kan dat spannend zijn.

Wanneer een hond gromt naar een kind, is dat meestal een duidelijke boodschap: ik vind dit spannend, houd wat afstand. Als kinderen daarna weggaan, heeft het grommen opnieuw succes gehad.

Vaak geeft een hond vóór het grommen al subtielere signalen. Denk aan wegkijken, langs de bek likken, gapen of proberen weg te lopen. Als die signalen niet worden gezien, kan de hond uiteindelijk gaan grommen.

Hond wil als eerste door de deur

Het idee dat een hond die als eerste door de deur loopt dominant zou zijn, komt uit de oude dominantietheorie. Inmiddels weten we dat dit meestal simpelweg enthousiasme is.

De hond heeft zin in een wandeling en wil graag naar buiten. Dat is heel normaal gedrag. Vind je het onveilig of onrustig, dan kun je je hond leren eerst rustig te wachten voordat de deur open gaat.

Hond verdedigt zijn voer of bot

Sommige honden grommen wanneer iemand hun voerbak of bot wil afpakken. Dat wordt soms gezien als dominantie, maar eigenlijk is dit heel natuurlijk gedrag.

In de natuur respecteren honden elkaars voedsel. Wanneer eten of botjes in het verleden vaak zijn afgepakt, kan een hond juist extra beschermend worden.

Wat is dan wél dominant gedrag bij honden?

Hoewel het zelden voorkomt, kan een hond wel degelijk dominant gedrag laten zien naar andere honden.

Dat kan bijvoorbeeld zijn:

• boven een andere hond gaan staan

• een poot op de schouder van een andere hond leggen

Dit gedrag heeft meestal een doel. Een oudere hond kan bijvoorbeeld een drukke pup begrenzen door even boven hem te gaan staan.

Sommige honden maken ook graag contact met hun poten. Wanneer een hond zijn poot op de schouder van een andere hond legt, hoeft dat niet per se dominantie te zijn. Het kan ook simpelweg een vorm van sociaal gedrag zijn.

Legt een hond zijn kop op je schoot of een poot op je arm, dan is dat naar mensen toe meestal juist een teken van genegenheid, niet van dominantie.

Conclusie: een dominante hond is zeldzaam

Echte dominante honden komen eigenlijk niet zo vaak voor. En als ze er zijn, herken je ze meestal aan hun rustige en stabiele uitstraling. Veel gedrag dat vandaag de dag nog als dominantie wordt bestempeld, komt in werkelijkheid voort uit angst, onzekerheid, stress of soms zelfs pijn.

Denk je dat jouw hond dominant gedrag vertoont? Kijk dan eerst goed naar de situatie waarin het gedrag ontstaat. Wanneer gebeurt het, wat gebeurt er vlak daarvoor en wat probeert je hond eigenlijk duidelijk te maken?

Kom je er niet uit, dan kan een gedragstherapeut vaak snel zien wat er speelt. Met de juiste begeleiding kun je veel probleemgedrag bij honden goed oplossen.

Meer leren over hondengedrag?

Wil je beter begrijpen waarom honden blaffen, grommen of bepaald gedrag laten zien?

In de Huisdierenschool-cursus “Begrijp je blaffende hond” legt hondengedragstherapeut Arvid van Putten stap voor stap uit wat verschillende soorten blaffen betekenen en hoe je het gedrag van je hond beter kunt begrijpen.

Online cursus: Begrijp je blaffende hond

Veelgestelde vragen over een dominante hond

1. Bestaat een dominante hond echt?

Ja, maar het komt minder vaak voor dan veel mensen denken. Een dominante hond is meestal rustig, stabiel en zelfverzekerd, en vertoont juist weinig probleemgedrag.

2. Waarom denken mensen vaak dat hun hond dominant is?

Veel gedrag dat vroeger als dominantie werd gezien, blijkt tegenwoordig beter verklaard te kunnen worden door angst, onzekerheid, stress of aangeleerd gedrag.

3. Is grommen een teken van dominantie?

Meestal niet. Grommen is een vorm van communicatie. Honden laten daarmee vaak zien dat ze zich ongemakkelijk, bang of bedreigd voelen.

4. Wat moet je doen als je denkt dat je hond dominant is?

Probeer eerst te achterhalen waarom je hond bepaald gedrag vertoont. Let op de situatie en signalen van je hond. Twijfel je, dan kan een gedragstherapeut helpen om het gedrag beter te begrijpen.