Mysterie ontrafeld: Waarom katten (bijna altijd) op hun pootjes terechtkomen

Het lijkt wel magie, maar er zit verrassend veel wetenschap achter. En onderzoekers proberen al meer dan honderd jaar te begrijpen hoe katten dit voor elkaar krijgen. Nieuwe studies uit 2026 laten zien dat we nog steeds nieuwe dingen ontdekken over dit bijzondere kattenkunstje.

Een mysterie dat al sinds 1894 bestaat

De fascinatie voor vallende katten is niet nieuw. In 1894 maakte de Franse fysioloog Étienne-Jules Marey met een vroege vorm van high-speed fotografie voor het eerst beelden van een kat die zich in de lucht omdraait. De kat begon zonder draaiing, maar wist zich tijdens de val toch te heroriënteren. Geheel tegen natuurkundige wetten in. Vreemd! 

Dit werd bekend als het “falling cat problem” in de natuurkunde. Pas in 1969 konden onderzoekers mathematisch aantonen dat katten verschillende delen van hun lichaam onafhankelijk kunnen draaien, waardoor ze zich toch kunnen oriënteren, zonder zich ergens tegen af te zetten.

Maar hoe ze dat anatomisch precies doen? Dat bleef lange tijd minder goed onderzocht. Tot nu!

Nieuwe ontdekking: de kattenrug speelt de hoofdrol

Een onderzoeksteam onder leiding van de Japanse fysioloog Yasuo Higurashi keek in 2026 specifiek naar de wervelkolom van katten. Hun conclusie: de flexibiliteit van de kattenrug is niet overal hetzelfde. En juist dat verschil helpt katten om veilig te landen. De borstregio van de rug blijkt namelijk veel flexibeler dan de onderrug. De bovenkant kan ongeveer drie keer zo ver draaien en is minder stijf. 

Dat verschil zorgt ervoor dat katten zich in twee stappen kunnen omdraaien in plaats van als één geheel. Eerst draait de voorkant, daarna volgt de achterkant. Dat gebeurt razendsnel, binnen minder dan een tiende van een seconde. (Bron: Higurashi et al., The Anatomical Record, 2026)

Eerst de voorkant, dan de fluffy achterkant

Onderzoekers filmden katten met high-speed camera’s terwijl ze van ongeveer één meter hoogte op een zacht kussen werden losgelaten. Op de beelden was duidelijk te zien dat katten niet in één vloeiende beweging draaien.

Een reeks van beelden van een vallende kat. (Higurashi et al., Anat. Rec., 2026)

Eerst draaien kop, schouders en voorpoten naar beneden. Dat lukt omdat de bovenrug flexibel is en de voorkant van het lichaam lichter is. Daarna volgt de zwaardere achterzijde. De stijvere onderrug is daarbij als een soort anker, zodat de kat niet ongecontroleerd blijft ronddraaien.

Oftewel: de kat draait zichzelf als een tweedelige acrobaat. Eerst boven, dan onder. Tadaa!

Een reflex die beschermt

Dit mechanisme wordt ook wel de “air-righting reflex” genoemd. Het is een aangeboren reflex die katten helpt om letsel te voorkomen. Zodra ze vallen, probeert hun lichaam automatisch de juiste positie te vinden.

De flexibiliteit van de rug helpt daarbij, maar ook andere eigenschappen spelen een rol:

• katten hebben een zeer flexibel skelet
• ze hebben geen sleutelbeen dat beweging beperkt
• ze hebben een uitstekend evenwichtsorgaan
• ze spreiden hun poten om de landing te stabiliseren

Samen zorgen deze eigenschappen ervoor dat katten hun lichaam als het ware opnieuw kunnen uitlijnen tijdens de val. Ontzettend handig!

Betekent dit dat katten altijd veilig landen?

Niet helemaal. Katten hebben een indrukwekkend vermogen om zich te herstellen, maar ze zijn niet onkwetsbaar. Hoogte, ondergrond en omstandigheden spelen nog steeds een rol. Vooral bij lagere hoogtes hebben katten soms minder tijd om zich goed te draaien.

Daarnaast kunnen oudere katten of katten met gezondheidsproblemen minder flexibel zijn, waardoor hun reflex minder goed werkt. Ze hebben dan misschien 9 levens, maar komen dus niet áltijd op hun pootjes terecht. ;-)

Dus… magie of wetenschap?

Eigenlijk een beetje van allebei. Katten combineren flexibiliteit, reflexen, evenwicht en timing tot een indrukwekkend geheel. Voor ons lijkt het een wonder. Voor de kat is het gewoon een koud kattenkunstje. 

Gezondheidscheck voor jouw kat

Je kat kan zich héél prima zelf redden. Maar toch is het slim om haar af en toe een beetje te helpen. Zo is het handig om regelmatig even de gezondheid van je kat te controleren. Regelmatig zo'n gezondheidscheck doen is heel belangrijk, omdat je kat natuurlijk niet zelf kan vertellen als er iets mis is. 

Daarom leer je in deze cursus signaleren wanneer je kat wat extra aandacht en zorg nodig heeft en wat je dan moet doen (+ de belangrijkste EHBO voor katten). 

Online cursus: Gezondheidscheck voor jouw kat