Vijf jaar reizen per camper: Chantals ervaringen met zwerfdieren

In het begin vond ik dat misschien wel het moeilijkste aan reizen. Nog steeds stap ik soms met tranen in mijn ogen mijn camper weer in. Toch heb ik door mijn werk bij Verhuisdieren enorm veel geleerd over hoe je dieren kunt helpen, zonder impulsieve beslissingen te nemen die uiteindelijk misschien helemaal niet in het belang van het dier zijn.

In deze blog deel ik mijn persoonlijke ervaringen met zwerfdieren, beantwoord ik veelgestelde vragen en geef ik tips voor als jij tijdens je vakantie een straathond of zwerfkat tegenkomt.

Mijn reiskat Ollie

Hoe kun je die zwerfdieren steeds achterlaten?"

Deze vraag krijg ik misschien wel het vaakst.

En eerlijk? Dat kan ik eigenlijk niet.

Ik moet nog regelmatig denken aan Ziggy, een straathond in Turkije. Toen ik wegreed met mijn camper rende hij achter me aan. In mijn spiegel zag ik hem steeds kleiner worden, totdat hij uit beeld verdween. Ik heb die dag ontzettend gehuild. Ik voelde me schuldig dat ik verder reed, terwijl hij achterbleef. Gelukkig zag Ziggy er goed gevoed uit, hij leefde vrij en vrolijk in een dorpje in Turkije en was aanhankelijk. Ik wist dat hij het daar goed had.

Het lastige is: zwerfdieren vragen helemaal niet zoveel. Een beetje eten, schoon water, een veilige slaapplek, wat medische zorg en iemand die lief voor ze is. Zeker zwerfhonden zijn vaak een probleem dat door mensen is ontstaan. Daardoor voel ik me soms ook verantwoordelijk. Toch heb ik onderweg ook geleerd dat de werkelijkheid genuanceerder is. Niet iedere straathond is ongelukkig. Ik kom regelmatig honden tegen die gezond zijn, een mooie vacht hebben en dagelijks gevoerd worden door bewoners of de lokale campergemeenschap. Zo'n hond hoeft niet per se gelukkiger te worden van een leven in Nederland in een flatje op drie hoog in de drukke stad of in mijn camper van een paar vierkante meter.

Maar een ziek dier, een gewonde hond of een achtergelaten pup... dat blijft moeilijk.

Straathond Ziggy in Turkije

Wegkijken helpt zwerfdieren niet

Als ik thuis in Nederland blijf, verdwijnen de zwerfdieren niet. Ik zie ze alleen niet meer. Onderweg kan ik tenminste iets kleins doen. Ik geef water tijdens hete dagen, behandel dieren tegen vlooien als dat nodig is, koop voer of betaal soms een bezoek aan de dierenarts. En misschien nog wel het belangrijkste: ik vertel hun verhaal. Ondertussen heb ik veel mensen die mijn reis volgen, en dan probeer ik ook altijd het verhaal van de dieren te delen. Want hoe meer mensen zich bewust worden van het probleem, hoe groter de kans dat er iets verandert.

De zwerfdieren onderweg in Turkije, Italie en Georgie

Zou ik een hond rechtstreeks van straat meenemen?

Misschien verrassend, maar mijn antwoord is een dikke NEE.

Juist door mijn werk bij Verhuisdieren heb ik geleerd hoe belangrijk een goede match is. Ik wil graag een hond adopteren via een stichting die het dier goed kent. Een hond die al in een gastgezin verblijft, waarvan het gedrag bekend is in Nederland en waarbij eerlijk gekeken wordt of mijn leven wel bij die hond past.

Mijn leven ziet er namelijk niet uit als dat van de gemiddelde hondeneigenaar. Ik reis veel, woon in een camper en heb ook nog een kat. Dat vraagt om een hond die zich daar prettig bij voelt.

Geen enkel dier is perfect, net zoals geen mens perfect is. Daarom geloof ik veel meer in een goede match dan in een impulsieve reddingsactie. Juist daarom zou ik zelf ook gewoon een profiel aanmaken op Verhuisdieren.

In welke landen zag ik de meeste zwerfdieren?

Tijdens mijn reizen kwam ik vooral veel zwerfdieren tegen in Marokko, de Balkan, Griekenland, Turkije en Georgië.

Wat me onderweg ook opviel, zijn de culturele verschillen. In veel islamitische landen zijn mensen bang voor honden. Daardoor zie je helaas soms dat er stenen naar honden worden gegooid. Tegelijkertijd is het in de islamitische cultuur ook heel belangrijk dat voedsel niet wordt verspild. Juist daardoor zie je veel mensen die hun eten delen met straatdieren. De meeste straathonden en katten in Turkije hebben dan ook geen eigenaar, maar vaak wel een straat, winkeltje of buurt die voor ze zorgt.

Griekenland kende weer een heel ander beeld. In de zomer worden de vele zwerfkatten rondom restaurants volop gevoerd door toeristen. Maar toen ik er in de winter terugkwam, zag ik pas hoeveel dieren het dan moeilijk krijgen.

Ook viel me op dat veel Griekse straathonden bang reageerden op stokken, terwijl honden in Turkije en Marokko vaak direct wegdoken zodra iemand een steen oppakte of een gooiende beweging maakte. Dat zegt eigenlijk al genoeg over wat ze hebben meegemaakt.

Van alle landen vond ik Georgië misschien wel het lastigst met mijn reiskat Ollie. Veel straathonden daar zijn van oorsprong kuddewaakhonden en reageren fel op andere dieren. Ook van andere reizigers met honden en katten hoorde ik dat Georgië vaak als het moeilijkste land werd ervaren.

Welke dieren zijn me het meest bijgebleven?

Het verdrietigst vind ik nog altijd de dieren die bewust door mensen zijn achtergelaten.

Gedumpte jachthonden. Puppy's die ongewenst zijn, in een vuilniszak bij de container gezet. Honden die als schattige pup worden gekocht en een jaar later langs de weg worden achtergelaten aan een touw. Of honden die jarenlang aan een veel te korte ketting leven.

Natuurlijk speelt armoede in veel landen ook een grote rol in zwerfdierenproblematiek. Veel mensen willen hun dieren misschien wel laten steriliseren of castreren, maar kunnen dat simpelweg niet betalen. Dat voelt voor mij toch anders dan dieren die bewust worden mishandeld of afgedankt.

Juist daarom geloof ik dat structurele oplossingen, zoals sterilisatieprojecten, educatie en goede opvang, uiteindelijk veel meer verschil maken dan één dier impulsief meenemen.

Zwerfdieren in Griekenland en een kitten in Istanbul

Is er één zwerfdier dat me altijd is bijgebleven?

Ja. Zonder twijfel.

Mijn reis door Griekenland begon met een kleine nachtmerrie. Vlak bij het eiland Lefkada kwam ik een zwaar ondervoede, gewonde en uitgedroogde hond tegen. Er was nergens een huis te bekennen. Ik gaf haar wat eten en water, maar terwijl ze probeerde te drinken zakte ze naast de weg in elkaar. Ik kreeg het niet over mijn hart om haar daar achter te laten en bracht haar direct naar een dierenarts.

Wat volgde waren drie dagen vol hoop en teleurstelling. Soms leek ze op te knappen, even later ging ze weer hard achteruit. Ondertussen zag ik hoeveel mensen met haar meeleefden, maar ook hoe overvol de lokale dierenopvang zat. Na meerdere dierenartsbezoeken, een second opinion van een Nederlandse arts, onderzoeken en behandelingen moesten we uiteindelijk het moeilijkste besluit nemen: haar laten inslapen. Ze was veel te zwak en had vele mediterrane ziektes onder de leden.

Dat raakte me meer dan ik vooraf had verwacht.

Het bijzondere was misschien nog wel dat mijn kat Ollie haar volledig accepteerde. Normaal houdt hij liever afstand van honden, maar bij haar liep hij rustig in de buurt. Alsof hij aanvoelde dat ze te zwak was om hem iets te doen.

Pas later hoorde ik dat ze waarschijnlijk een Greek Hound was, een jachthondenras dat veel in Griekenland voorkomt. Helaas worden deze honden soms achtergelaten wanneer ze ziek worden of niet meer geschikt zijn voor de jacht. Dat besef maakte het verhaal misschien nog wel verdrietiger.

Gedumpte Greek Hound in Griekenland

Hoe gaat dat eigenlijk met kat Ollie tussen alle zwerfdieren?

Voordat ik de Balkan inreed, mijn eerste ervaring met veel zwerfdieren, vroeg ik me eerlijk gezegd af hoe dat zou gaan. Zoveel straathonden en dan een nieuwsgierige kat die graag buiten loopt. Ik hield mijn hart vast. Maar uiteindelijk bleek het tegenovergestelde waar.

De meeste zwerfdieren zijn juist zo gewend om tussen allerlei dieren te leven, dat Ollie ze nauwelijks interesseerde. Voor hem is het onderweg eigenlijk één groot socialisatie-avontuur geweest.

Een tip die ik onderweg van andere reizigers kreeg en inmiddels zelf ook altijd gebruik: lees vooraf de recensies van campings en camperplaatsen. Vaak schrijven mensen erbij of er veel zwerfdieren rondlopen. Zo kun je beter inschatten of een plek geschikt is wanneer je zelf met een hond of kat reist.

Vrijwilligerswerk tussen de zwerfdieren

Na mijn ervaring met het Griekse hondje wat ik moest laten inslapen, besloot ik een aantal weken vrijwilligerswerk te doen bij een lokale dierenopvang op Lefkada. Het voelde fijn om eindelijk iets concreets terug te kunnen doen. Tegelijkertijd waren de verhalen achter de dieren soms hartverscheurend.

Zo woonde Tinka in de lokale opvang, een hond die tien jaar lang aan een veel te korte ketting had geleefd. Door jarenlang nauwelijks te kunnen bewegen had ze ernstige neurologische problemen ontwikkeld.

Mask was een kat waarvan de staart letterlijk van haar lichaam was afgescheurd. Hij werd gelukkig op tijd gevonden door een lokale mevrouw, gebracht naar de opvang en zat midden in een lang hersteltraject. Ondanks alle pijn en het leed, bleef Mask zo ontzettend lief en aanhankelijk.

En dan was er Sotiris. Een hond die zo zwaar mishandeld was dat hij zijn achterpoten niet meer kon gebruiken. Dankzij een rolstoel en eindeloos veel geduld leerde hij opnieuw bewegen en rende hij uiteindelijk weer vrolijk tussen de andere honden door.

Wat me misschien nog wel het meest raakte, was hoe veerkrachtig deze dieren waren. Ondanks alles wat mensen hen hadden aangedaan, vonden ze langzaam hun vertrouwen terug. Ze speelden weer, genoten van aandacht en lieten zien hoeveel liefde ze nog steeds te geven hadden.

Vrijwel iedere opvang waar ik kwam, had hetzelfde probleem: te weinig vrijwilligers, te weinig geld en veel te veel dieren. Reis je langere tijd door het buitenland? Dan is een paar dagen of weken vrijwilligerswerk misschien wel één van de mooiste manieren om iets terug te doen.

Foto 1: Griekse hondjes uit asiel met links hondje Sotiris. Foto 2: Kat Mask Foto 3: Hondje Tinka met neurologische problemen door de vele jaren aan de korte ketting

Mijn twaalf persoonlijke tips als je zwerfdieren tegenkomt

Na vijf jaar onderweg heb ik ook veel geleerd van lokale dierenartsen, opvangcentra en andere vrijwilligers. De tips die ik onderweg mee kreeg (let op: Dit zijn persoonlijke tips - ik ben geen gedragsexpert):

1. Geef bij warm weer liever water dan een berg eten. Zeker in warme kustgebieden aan zee (met veel zout water) wachten veel dieren vooral op een beetje schoon drinkwater.

2. Voer je een kat bij een restaurant? Doe dat dan liever niet in het restaurant of op het terras. Hoe lief wij het ook vinden, in sommige landen worden dieren daar juist weggejaagd of zelfs geschopt onder de tafel, omdat ze gasten zouden lastigvallen. Neem liever wat restjes eten mee in een servet en geef die de katten iets verderop.

3. Reis je met een camper door landen waar veel straathonden leven? Dan kan het handig zijn om een paar vlooienpipetten mee te nemen. Gebruik ze alleen als je het dier daarna nog een dag of twee kunt blijven volgen, zodat je zeker weet dat het geen allergische reactie krijgt.

4. Zie je veel kittens op een camping? Overweeg dan eens om de campingeigenaar geld te geven voor sterilisatie in plaats van alleen voer. Daarmee help je uiteindelijk veel meer dieren.

5. Geef een uitgehongerde hond ook niet ineens een enorme hoeveelheid brokken. Dat kan juist voor flinke buikproblemen zorgen. Ik verdeel liever kleine beetjes voer over meerdere plekjes, een beetje verstopt.

6. Wil je echt iets betekenen? Doneer dan aan organisaties die zich inzetten voor sterilisatie, castratie, medische zorg en educatie. Dat heeft op de lange termijn vaak veel meer effect dan alleen voer geven. Heb je zelf de financiën niet, maak foto’s van de dieren en doe een kleine ophaalactie onder vrienden en familie.

7. En wil je een asiel helpen, spullen doneren of eten doneren? Vraag dan eerst waar behoefte aan is. Veel mensen brengen met de beste intenties grote zakken goedkope brokken langs, terwijl een opvang vaak juist een speciaal voedzaam voer gebruikt en het liefst hetzelfde merk. Informeer dus vooraf goed!

8. Ga je op reis, neem dan een rabies inenting. Natuurlijk in landen met een hoog rabies risico is het altijd goed om voorzichtig te zijn met straatdieren, het blijft een dier. Echter weet ik dat, zoals te zien op de foto's, ik juist de dieren een aai en wat liefde wil geven. Dus nam ik een rabies inenting.

9. Ben je fotograaf of kan je aardig goed foto’s maken met je telefoon? Bied aan om mooie foto's van de dieren te maken voor een dagje. Goede foto's vergroten de kans op adoptie enorm. Of gebruik je eigen foto’s dus voor een inzamelingsactie. Ook dat is ontzettend waardevol.

10. Breng je een gevonden dier naar een opvang en hoor je: "We zitten vol"? Besef dan dat dit vaak ook betekent: "We hebben het geld niet meer." Als je aanbiedt de dierenartskosten te betalen, mee te helpen met fondsenwerving of actief naar een adoptant te zoeken, blijken er soms ineens toch mogelijkheden te zijn.

11. Nog iets wat ik onderweg heb geleerd: onbeperkt voeren lost het probleem niet altijd op. Tijdens het hoogseizoen krijgen veel zwerfdieren volop eten van toeristen. Daardoor overleven meer dieren en worden er vaak ook meer nestjes geboren. Zodra de toeristen vertrekken, moeten al die pups de winter zien door te komen. Dat lukt helaas lang niet altijd.

12. En nogmaals, neem nooit zomaar een dier mee uit het buitenland.
    

Misschien kunnen we niet ieder zwerfdier redden. Maar we kunnen wel iedere dag bewustere keuzes maken. En soms begint dat al met iets heel kleins: een bakje water, een donatie, een paar uur vrijwilligerswerk of simpelweg het verhaal van één dier verder vertellen. Dat laatste heb ik met deze blog gedaan!